← Terug
Archief 745
Inventaris 745-350
Pagina 200
Dossier 24
Jaar 1941

Ambtelijke notitie / Bijblad van een dossier betreffende de Amsterdamse markten.

Samenvatting

Dit document is een intern administratief stuk van de Amsterdamse marktinventarisatie. De kern van de zaak is een personele wijziging op een specifieke standplaats (nummer 333) aan de Albert Cuypstraat. De standplaatshouder, S. Korper, vraagt toestemming om zijn assistent S. Marcus te laten vervangen door Mej. N. Waterman. De ambtenaar (De Haan) merkt expliciet op dat het gaat om "assisteren" en niet om "vervangen". Dit is een cruciaal juridisch onderscheid in de marktverordening: een assistent werkt onder toezicht van de vergunninghouder, terwijl vervanging zou betekenen dat de houder zelf niet meer op de markt aanwezig is. De ambtenaar ziet "geen bezwaar", waarna de goedkeuring ("Acc.") volgt en er een standaardbrief ("modelbriefje") wordt opgesteld voor de aanvrager.

Historische Context

Het document dateert van september 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De namen Korper, Marcus en Waterman wijzen op een Joodse achtergrond van de betrokkenen. In deze periode voerden de nazi's de druk op de Joodse bevolking in Amsterdam snel op. Sinds juni 1941 waren er al beperkingen voor Joodse marktkooplieden. Op het moment dat dit document werd geschreven, mochten Joden nog op de Albert Cuypmarkt staan, maar de administratieve controle was verstikkend. Kort na de datum van dit document, op 1 november 1941, trad een verordening in werking waarbij Joodse handelaren volledig werden verbannen van de reguliere markten en werden geconcentreerd op drie speciaal aangewezen "Joodsche markten" (o.a. het Waterlooplein). De precieze registratie van persoonsgegevens (zoals de geboortedatum van Mej. Waterman) en de strikte controle op wie er op de markt mocht werken, maakten deel uit van de bureaucratische voorbereiding op de uiteindelijke uitsluiting en deportatie van de Joodse bevolking. Dit document is daarmee een stille getuige van hoe het dagelijks leven en de broodwinning van Joodse Amsterdammers stap voor stap werden gecontroleerd en ingeperkt vlak voordat hun volledige segregatie een feit werd.

Genoemde Personen

M. No N. Waterman S. Korper S. Marcus

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen

Transcriptie

[Stempel linksboven] BIJBLAD VAN: M. No. 25/121/1 1941 DOORGEZONDEN: 22/9-’41 [Tekst bovenaan] S. Korper, pl 333 Alb. Cuypstr. Th. v. Moerkerken [Stempel midden] Marktambtenaar Contrôleur om advies/~~om rapport/ter kennisneming.~~ [Hoofdtekst] 24-9-’41 De Haan Tegen inwilliging van het verzoek van S. Korper om zich tot wederopzegging op zijn plaats op de markt aan de Alb. Cuypstraat inplaats van door S. Marcus te mogen laten assisteren - niet vervangen - door Mej. N. Waterman, geb. 9 februari 1913, bestaat m.i. geen bezwaar. [Linksonder in rood potlood] 25/121/2 [Rechtsonder] 28-9-’41 De Haan [Midden onder] Acc. [geparafeerd] modelbriefje Hvd [?] 1/10 ’41 [Voetnoot] Alg. Zaken Model No. 14 10.000-10-1937-1016